Rosnące zainteresowanie apostazją w ostatnim czasie to pokłosie wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz protestów w obronie praw kobiet. 22 października TK wydał wyrok, w którym orzekł, że jeden z zapisów tzw. kompromisu aborcyjnego jest niezgodny z Konstytucją RP. Chodzi o zapis zezwalający na przerwanie ciąży w przypadku ciężkich wad płodu.

Organizacje prokobiece podkreślają, że wyrok TK w praktyce oznacza całkowite zdelegalizowanie aborcji w Polsce, żądają zawieszenia wyroku i organizują masowe protesty.

Część aktywistek i aktywistów nawołuje do wystąpienia z Kościoła katolickiego. Twierdzą bowiem, że to naciski ze strony Kościoła doprowadziły do ogłoszenie niekorzystnego dla praw kobiet wyroku. „Po raz kolejny to napiszę: nie ma innego rozwiązania, niż odejście z kościoła katolickiego” - napisała na Facebooku m.in. Sylwia Chutnik.

Apostazja – co to jest?

Apostazja (z greckiego odstąpienie, odstępstwo) to porzucenie wiary religijnej lub religii. W kościele katolickim apostazja oznacza oficjalne wystąpienie z kościoła. Osoba, która dokonuje apostazji to apostata, który „całkowicie porzuca wiarę chrześcijańską (występując z Kościoła katolickiego i wstępując do wspólnoty religijnej niechrześcijańskiej lub pozostając poza jakąkolwiek wspólnotą religijną)” – wyjaśnia Dekret Ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła.

Apostazja – jak jej dokonać?

Aby dokonać aktu apostazji należy spełnić kilka wymogów formalnych. Nie wystarczy zaprzestać uczestnictwa w nabożeństwach, ponieważ z kościelnej machiny nie można wypaść samoczynnie.

Chcąc dokonać apostazji, musimy przygotować oświadczenie, a także załączyć kilka istotnych dokumentów. Po pierwsze apostazji może dokonać jedynie osoba pełnoletnia „zdolna do czynności prawnych, w sposób świadomy i wolny” - czytamy w dekrecie KEP. Po drugie – oświadczenie musi zostać złożone osobiście, w formie pisemnej, u proboszcza parafii właściwej dla swojego miejsca zamieszkania (stałego bądź tymczasowego). Oświadczenie przesłane pocztą lub elektronicznie nie zostanie uznane.

Apostazja – potrzebne dokumenty

Oświadczenie o chęci dokonania apostazji, czyli woli wystąpienia z Kościoła katolickiego musi:

  1. zawierać dane personalne odstępcy;
  2. zawierać dane dotyczące daty i parafii chrztu (jeżeli chrzest miał miejsce w innej parafii powinno być dołączone świadectwo chrztu);
  3. w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać wolę i motywację zerwania wspólnoty z Kościołem;
  4. zawierać informację o tym, iż odstępca dokonuje tego aktu dobrowolnie, ze świadomością konsekwencji jakie ów akt pociąga za sobą;
  5. być podpisane własnoręcznie przez odstępcę.

W trakcie składania oświadczenia musimy liczyć się z tym, że proboszcz przyjmujący pismo ma obowiązek sprawdzenia poprawności samego pisma oraz zawartych w nim danych, a także jest zobowiązany do przeprowadzenia „rozmowy duszpasterskiej” z apostatą.

Jeśli po rozmowie ksiądz upewnia się, że decyzja o apostazji została podjęta samodzielnie, bez przymusu i została przemyślana, zachowuje oświadczenie, a jego kopię przesyła do władz diecezji. Jeśli oświadczenie o apostazji zostało złożone w innej diecezji niż ta, w której miał miejsce chrzest, władze diecezjalne muszą przekazać pismo dalej.

Dopiero po tym czasie i po przeanalizowaniu oświadczenia, do parafii, w której ochrzczony był apostata wpływa informacja o decyzji byłego parafianina i prośba o dokonanie właściwego wpisu w księdze chrztu.

Apostata nie otrzymuje żadnego dokumentu poświadczającego dokonanie aktu apostazji. Może jedynie wystąpić o wydanie aktu chrztu, na którym nienaniesiona będzie notatka: „Złożył(a) formalne oświadczenie woli o wystąpieniu z Kościoła katolickiego”.

Apostazja – konsekwencje

Najważniejszą konsekwencją dokonania apostazji jest nałożenie na apostatę kary ekskomuniki, której skutkami kanonicznymi są :

  1. niemożność sprawowania i przyjmowania sakramentów oraz sprawowania sakramentaliów,
  2. zakaz ministerialnego udziału w obrzędach kultu (m.in. funkcji chrzestnego, świadka bierzmowania, świadka zawarcia małżeństwa, itp.),
  3. zakaz wykonywania urzędów, posług i zadań w Kościele (kan. 1331 KPK);
  4. zakaz przynależenia do publicznych stowarzyszeń, ruchów i organizacji kościelnych i katolickich (kan. 316 KPK);
  5. pozbawienie pogrzebu kościelnego (kan. 1184 § 1 nr 1).

Zakaz przyjmowania sakramentów może zostać zawieszony w obliczu „zagrożenia śmierci”. „W takiej sytuacji, podlegający karze ekskomuniki może otrzymać sakramentalne rozgrzeszenie, przyjąć namaszczenie chorych i przystąpić do Komunii Świętej, jeżeli o to dobrowolnie poprosi i okaże postawę nawrócenia” - podaje KEP.

Kościół informuje też, że „pomimo wystąpienia z Kościoła niezniszczalny charakter, jaki wyciska sakrament chrztu świętego, pozostaje niezatarty, dlatego odstępca ma możliwość powrotu do pełnej wspólnoty Kościoła”

Aby odnowić więź z kościołem ponownie należy złożyć pisemne oświadczenie, tym razem z prośbą o przywrócenie do wspólnoty.