Traktat wersalski: postanowienia

Konferencja wersalska została zwieńczona uroczystym podpisaniem traktatu pokojowego w dniu 28 czerwca 1919 r. Traktat składał się z trzech części, będących próbą pogodzenia rozlicznych stanowisk i oczekiwań. 

Pierwsza część zawierała postanowienia traktatu wersalskiego wobec Niemiec. Kraj ten, uznany za głównego sprawcę wybuchu Wielkiej Wojny, tracił jedną ósmą swojego dotychczasowego terytorium, m. in. ziemie o dużym znaczeniu gospodarczym (bogate w złoża żelaza, cynku i węgla). Narzucono mu wiele klauzul wojskowych, ograniczających liczebność i uzbrojenie armii, a także zmuszono do wypłaty gigantycznych reparacji wojennych na rzecz innych państw i osób prywatnych.

Druga część traktatu wersalskiego powoływała do życia wspomnianą już Ligę Narodów z siedzibą w Genewie (Szwajcaria). W początkowym okresie do Ligi wstąpiło 27 państw ententy, 4 brytyjskie dominia oraz 13 krajów neutralnych.

Dość szybko okazało się jednak, że Liga jest słaba, posiadała bowiem niewiele instrumentów niwelujących potencjalne zagrożenia dla światowego pokoju. Pewne sukcesy odnosiła wyłącznie na gruncie akcji humanitarnych, w okresach klęsk głodu czy epidemii. W 1940 r. uznała swą porażkę i zawiesiła działalność; jej majątek i agendy przejęła sześć lat później Organizacja Narodów Zjednoczonych. 

Trzecią część dokumentów pokojowych stanowił tzw. mały traktat wersalski. Stawiał sobie za cel ochronę interesów mniejszości narodowych, mogących od teraz składać skargi na rządy poszczególnych państw w Lidze Narodów. Do podpisania małego traktatu wersalskiego zobligowano m.in. Polskę, Rumunię i Czechosłowację.