Jak działa odwrócona psychologia?

Co robisz, kiedy ktoś Ci czegoś zabrania? Pokornie słuchasz i stosujesz się do zakazu? A może raczej rodzi się w Tobie bunt? U wielu ludzi pojawia się reakcja sprzeciwu wobec zakazu. Ta naturalna reakcja na odbieranie nam jakichś wolności nosi nazwę reaktancji czyli oporu psychicznego. Jest on tym silniejszy, im: większa możliwość działania została nam odebrana, większe jest zagrożenie swobody działania, bardziej niespodziewana jest ta strata oraz kiedy więcej możliwości zostało zablokowanych.
Sprzeciwiamy się zakazowi i próbujemy doprowadzić do tego, aby jednak móc zrobić to, czego nam zabroniono.
Innymi słowy, opór społeczny jest dążeniem do przywrócenia odebranej nam wolności. 

Reaktancja ma ścisły związek z regułą niedostępności i została opisana w 1966 roku przez psychologa, Jacka Brehma.
Możesz nigdy nie podróżować, ale kiedy nagle zostaną zamknięte granice i Twoje możliwości przemieszczania się zostaną zablokowane, to mimo tego, że nigdy z tych możliwości nie korzystałeś, odczujesz wielką stratę i sprzeciw wobec zamknięcia granic. 

Na tym zjawisku właśnie opiera się działanie odwróconej psychologii. To bardzo skuteczna metoda wpływania na zachowanie ludzi. 
 

Mamy z nią do czynienia wówczas, kiedy nasz naturalny opór psychiczny jest wykorzystywany do sprowokowania naszego określonego zachowania. Innymi słowy - jeśli komuś zależy, abyś wykonał daną czynność, wystarczy, aby zasugerował, że nie możesz owej czynności wykonać, a w Tobie pojawi się naturalny opór, który sprawi, że za wszelką cenę będziesz chciał to zrobić.

Jak wiemy, owoc zakazany smakuje najlepiej. A kiedy dołączymy do tego duże emocje, wyłączające racjonalne myślenie, to metoda odwróconej psychologii ma duże szanse na powodzenie. 
Oczywiście, metoda psychologii odwrotnej nie musi zadziałać na każdego. Bardziej podatne na nią są osoby z natury przekorne, które nie lubią, kiedy ktoś mówi im, co mają robić. Na osoby uległe i ugodowe, metoda odwróconej psychologii raczej nie zadziała. 

Zastosowanie odwróconej psychologii

Odwrócona psychologia dzięki emocjom, jakie budzi  pozbawianie nas czegoś, znajduje zastosowanie w bardzo wielu dziedzinach życia. Można powiedzieć, że właściwie jest obecna wszędzie- w polityce, reklamie, handlu, relacjach międzyludzkich czy  wychowaniu dzieci. 
W pewnym sensie wszyscy manipulujemy, stosując metodę odwróconej psychologii i wszyscy jesteśmy narażeni na jej działanie czy to w życiu zawodowym, czy osobistym. Prawdopodobnie wiele życiowych wyborów podjęliśmy pod wpływem zastosowania wobec nas metody psychologii odwrotnej. 
Bardzo wiele społecznych protestów, a nawet całych ruchów społecznych powstało w wyniku wykorzystania  reaktancji. Metoda odwróconej psychologii jest również wykorzystywana w celu wywołania pozytywnych zachowań w społeczeństwie. Tak jak w przypadku parku, który przez lata był zaniedbany i nikt go nie odwiedzał. Wystarczyło, aby w przestrzeni publicznej pojawiła się informacja, że deweloper planuje na terenie parku postawić budynek mieszkalny, aby wzniecić społeczny protest i zainteresowanie zaniedbanym dotąd terenem. 

Przykłady odwróconej psychologii

Reklama

Odwrotną psychologię często stosują specjaliści od reklamy, chcąc nas zainteresować jakimś produktem. Jeżeli przydrożny billboard poinformuje nas, że nie możemy pójść na otwarcie nowego sklepu, to reklama realizuje dwa cele- po pierwsze dowiadujemy się z niej, że powstaje nowy sklep, a po drugie, wzbudzona zostaje nasza ciekawość i rodzi się sprzeciw wobec dziwnego zakazu. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że pójdziemy na otwarcie tegoż sklepu, pomimo tego, że z reguły omijamy takie wydarzenia.