Kto i kiedy wynalazł telefon?

Historia telefonu nieodłącznie związana jest z nazwiskiem Alexandra Grahama Bella - urodzonego w Edynburgu logopedy, nauczyciela muzyki i naukowca. W 1876 roku Bell udał się do biura patentowego w Kanadzie, by zastrzec swoje odkrycie.

Co ciekawe, tego samego dnia swój wynalazek chciał ogłosić jeszcze jeden konstruktor - Elisha Gray, amerykański inżynier-elektryk. Mimo że obaj wynalazcy samodzielnie zaprojektowali swoje urządzenia, za oficjalnego wynalazcę telefonu uznano Bella. Powód był prosty - w zgłoszeniu patentu Szkot wyprzedził Amerykanina o zaledwie 2 godziny.

W 1877 roku Alexander Graham Bell zarejestrował przedsiębiorstwo o nazwie Bell Telephone Company, przedmiotem działalności którego było rozpowszechnianie wynalazku na świecie. Gray zamierzał jednak walczyć o swoje racje. Kolejne lata upływały obu mężczyznom pod znakiem batalii sądowych. Ostatecznie rację przyznano Bellowi i to on zapisał się w historii jako wynalazca telefonu.

Co niezwykle istotne, mimo że wynalazek, który w istotny sposób wpłynął na losy świata jest nieodłącznie kojarzony z nazwiskiem szkockiego logopedy, to wynalezienia telefonu nie można przypisać ani Bellowi, ani Gray'owi. Pierwszy (dość prymitywny) aparat telefoniczny powstał mniej więcej 20 lat przed zgłoszeniem patentu przez Bella. 

W 1856 roku włoski wynalazca Antonio Meucci rozpoczął prace nad urządzeniem, które umożliwiało zdalną komunikację. Jak to zwykle bywa, matką tego wynalazku była potrzeba - Meucci chciał zapewnić chorej żonie możliwość kontaktu, gdy ten pracował w swoim warsztacie. W 1857 roku Włoch miał już gotowy działający prototyp urządzenia zapewniającego połączenie między piętrem a piwnicą.

Przez kolejne lata udoskonalał swoje odkrycie, które nazwał teletrofono. W 1860 roku był już gotowy, by zaprezentować urządzenie światu. Pierwszy telefon nigdy jednak nie został opatentowany. Powód? Prozaiczny - ówczesny koszt zgłoszenia patentu przekraczał możliwości finansowe włoskiego wynalazcy.

Rozwój telefonu

Pierwszy telefon był urządzeniem, w którym mikrofon i słuchawka nie były ze sobą połączone. Nadajnik i odbiornik wykorzystywały zjawisko pola elektromagnetycznego. W mikrofonie umieszczona była metalowa membrana, która wytwarzała drgania powstające pod wpływem fal dźwiękowych wydostających się z aparatu mowy. Drgania, o których mowa, były przekształcane przez elektromagnes. Drugie takie urządzenie, umieszczone w słuchawce, odbierało drgania z niemal identycznej membrany i przekształcało je w dźwięk. 

Prosta konstrukcja mikrofonu elektromagnetycznego sprawiała, że początkowo uzyskanie jakości połączenia, którą można było nazwać satysfakcjonującą, wymagało absolutnej ciszy w otoczeniu. Tę sytuację poprawiło nieco odkrycie Thomasa Edisona,  który w 1877 roku opatentował mikrofon węglowy. W tym urządzeniu granulki węgla zmieniały swoją oporność pod wpływem ciśnienia generowanego przez membranę. 

W pierwszej fazie rozwoju telefonu połączenie dwóch użytkowników było realizowane manualnie - operator łączył ze sobą dwie linie. Prawdziwą rewolucją stała się centrala automatyczna, która wyeliminowała konieczność ręcznego ustanawiania połączenia. Takie rozwiązanie opracował w 1889 roku amerykański wynalazca i przedsiębiorca pogrzebowy Almon Brown Strowger. Nowe telefony, dostosowane do rewolucyjnego wynalazku, były wyposażone w trzy przyciski, do których przypisano jedności, dziesiątki i setki. W 1896 roku pojawiły się pierwsze telefony z tarczą do wybierania numeru. 67 lat później opracowano model, w którym tarczę zastąpiła klawiatura

Pierwszy telefon w Polsce

Dla niektórych osób może wydać się to dość zaskakujące, ale pierwszy telefon w Polsce pojawił się niedługo po opatentowaniu przez Bella jego przełomowego wynalazku. Aparaty telefoniczne dotarły do Warszawy w 1877 roku. W tym czasie uruchomiono też ich produkcję w Królestwie Polskim. Pierwsze próby działania wynalazku Bella przeprowadzono 7 i 9 grudnia. Jako linię transmisyjną wykorzystano 14-kilometrowy odcinek toru telegrafu Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Wtedy też zadecydowano o rozpoczęciu budowy oddzielnej linii słupowej dla telegrafu i telefonu. W 1878 roku w Warszawie przeprowadzono pierwsze pokazy publiczne, obrazujące możliwości telefonu.

25 września 1881 roku Rosja wprowadziła przepis, na mocy którego możliwa stała się budowa sieci telefonicznych. Rok później w Warszawie uruchomiono pierwszą sieć, a koncesję na jej budowę uzyskało amerykańskie towarzystwo The International Bell Telephone Company