Pismo egipskie

Opisując rodzaje pisma w starożytności nie można nie wspomnieć o piśmie egipskim. Jest to ideograficzno - spółgłoskowy (obrazkowy) system znaków. Pisma egipskiego zaczęto używać 3 000 lat p.n.e. w starożytnym Egipcie. Wyróżniano trzy rodzaje znaków: 

  • ideogramy, będące znakami graficznymi całych wyrazów
  • fonogramy, służące do graficznego przedstawiania dźwięków 
  • determinantywy, czyli znaki końcowe zapisanego wcześniej wyrazu

Pisano od prawej strony do lewej, a także od góry do dołu. 

Wyróżniamy trzy postacie pisma egipskiego:

  • pismo hieroglificzne - początkowo było stosowane powszechnie, a wraz z upływem czasu używano go jedynie do znakowania budowli świątynnych i malowania kamiennych inskrypcji. W późniejszym czasie pismo hieroglificzne rozumiane było tylko przez kapłanów, dlatego zaczęto określać je mianem "pisma bogów". 
  • pismo hieratyczne - zrodziło się w wyniku potrzeby spisywania artystycznych dzieł literackich i sporządzania umów handlowych. Pisano pędzelkiem po papirusie. Wciąż używano hieroglifów, które z czasem przekształcono na kursywę. Wiele znaków łączono, w wyniku czego powstały ligatury. Hieratyką pisano najpierw pionowo, a następnie poziomo, od prawej strony do lewej. 
  • pismo demotyczne - nazywane było pismem ludowym. Tak jak w przypadku hieratycznego systemu znaków, pisano poziomo od prawej strony do lewej. Używano go do szybkiego zapisywania notatek wśród handlarzy, a także w korespondencji prywatnej.

Pismo fenickie

Pismo fenickie to pierwsze w historii pismo alfabetyczne. Wykształciło się około 1 200 roku p.n.e. w Fenicji. Pismo to liczyło 22 litery alfabetu i składało się jedynie ze spółgłosek - w ogóle nie zawierało samogłosek. Pismo fenickie pozwalało na zapisywanie pełnych zdań - nie było to już tak trudne jak w przypadku sumeryjskiego pisma klinowego, skomplikowanych egipskich hieroglifów czy do dziś nieodszyfrowanego pisma cywilizacji doliny Indusu. 

Pismo fenickie wykształciło grecki system znaków, a ten z kolei w sposób pośredni lub bezpośredni przyczynił się do powstania alfabetu łacińskiego i cyrylicy. Pismo stworzone przez Fenicjan miało ogromny wpływ na zrodzenie się pisma arabskiego, hebrajskiego, gruzińskiego, etiopskiego i ormiańskiego, a także licznych pism indyjskich. Dziś jedynymi systemami znaków, które nie pochodzą od pisma fenickiego są pismo chińskie oraz koreański hangul. 

Pismo greckie

Analizując rodzaje pism starożytnych, warto zwrócić uwagę na pismo greckie. Jest to rodzaj pisma alfabetycznego, które służyło do zapisu słów w języku greckim, a także w językach ludów będących pod wpływem kultury greckiej. W początkowej fazie rozwoju, używając pisma greckiego, pisało się od prawej strony do lewej, tak jak w przypadku pism semickich. Później zaczęto stosować sposób pisania nazywany bustrofedonem, który polegał na zapisywaniu znaków w sposób naprzemienny - od prawej strony do lewej i od lewej do prawej. Najpóźniejsze odkryte ślady używania takiego systemu pochodzą z V wieku p.n.e. W Atenach już od 550 roku p.n.e. pisano od lewej do prawej strony.

Pismo łacińskie

Pismo łacińskie wywodzi się z alfabetu etruskiego, wymarłego po I wieku naszej ary. Na początku składał się jedynie z 21 znaków (A, B, C, D, E, F, G, H, I, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, V, X) i używano go w imperium rzymskim. Do Polski zawitał po przyjęciu chrztu za panowania Mieszka I, podobnie jak kultura zachodnia, rzymska i łacińska. Do naszego kraju przybyli głównie czescy i niemieccy duchowni, którzy posługiwali się łaciną w mowie i piśmie. Obecnie łaciński system znaków służy do zapisu przeważającej części języków europejskich. Ponadto, jest to najpopularniejszy alfabet na świecie - posługuje się nim 35 proc. ludności.