Niebo  zawsze fascynowało ludzi. Od wieków obserwowali oni gwiazdy, tworząc na podstawie ich rozmieszczenia różne historie, opierając na nich kalendarze, czy określając na ich podstawie swoje położenie. Żeglarze, podróżnicy - niejeden w drodze do celu wspomagał się gwiazdami., które wskazywały mu kierunek.

Poeci, artyści, filozofowie - nie bez kozery mówi się, że chodzą z głową w chmurach. Od zawsze bowiem, z namaszczeniem,  wpatrywali się w gwiazdy, które następnie  łączyli w grupy zwane gwiazdozbiorami. 

Czym są gwiazdozbiory i ile ich jest?

Gwiazdozbiory są skupiskami wyróżniających się blaskiem gwiazd ułożonych w różne konfiguracje. Gwiazdy wchodzące w skład gwiazdozbiorów nie są ze sobą fizycznie powiązane. 

Ich nazwy powiązane są z reguły z różnymi mitami. I tak, na przykład,  Gwiazdozbiór Bliźniąt i jego dwie najjaśniejsze gwiazdy, w Egipcie kojarzony był z parą kiełkujących nasion. W kulturze fenickiej, z kolei, dwie gwiazdy kojarzone były z dwoma kozłami. A najbardziej dziś znany opis to ten oparty na greckich mitach, według których dwie gwiazdy przedstawiają postaci Kastora i Polluksa - synów Ledy, umieszczonych po śmierci przez Zeusa na nieboskłonie. 

Z kolei Wielka Niedźwiedzica miała być kochanką Zeusa, która urodziła mu syna - Arkasa. Zaraz po tym została przez zazdrosną Herę zamieniona w niedźwiedzicę. Jej syn wyrósł na przystojnego młodzieńca, który lubił polować. Hera zaprowadziła go więc w miejsce, w którym była jego zamieniona w niedźwiedzia matka. Kiedy nieświadomy niczego Arkas podniósł oszczep, aby ją zabić, interweniuje Zeus i matkę z synem umieszcza na niebie. 

Z każdym gwiazdozbiorem wiąże się bardziej lub mniej interesująca historia, która może mniej mówi nam o właściwościach samych gwiazd, za to więcej o ludziach tworzących te bogate historie. Warto jednak, poznając gwiazdozbiory, zapoznać się również z historią ich nazw, bo ta jest niemal tak samo ciekawa jak same gwiazdozbiory.

Obecnie, zatwierdzonych przez Międzynarodową Unię Astronomiczną jest 88 gwiazdozbiorów. 

Kiedy odkryto gwiazdozbiory?

Asteryzm, czyli tradycja łączenia gwiazd w określone kształty sięga bardzo dawnych czasów. Już Babilończycy, w V w.p.n.e podzielili niebo na 6, a następnie 12 odcinków- które nazwano zodiakiem. Z kolei w II w. n.e. Ptolemeusz wyodrębnił 48 konstelacji, występujących głównie na niebie północnym i równikowym. Do dzisiaj używa się nazw aż 47 z nich.

XV i XVI wiek to okres wielkich odkryć geograficznych, które przyczyniają się do odkrycia wielu konstelacji nieba południowego. Pierwszym atlasem nieba, zawierającym  całą sferę niebieską była Uranometria, wydana przez niemieckiego astronoma, Johanna Bayera w 1603 roku.

Warto w tym miejscu wspomnieć o manuskryptach z jaskiń w Dunhuang, odnalezionych w buddyjskim kompleksie jaskiń w mieście Dunhuang w północno zachodnich Chinach na początku XX wieku. Oprócz wielu tekstów związanych z tybetańskim buddyzmem czy historią chanu, manuskrypty zawierają również najstarszą astronomiczną mapę z VII wieku, zawierającą chińskie gwiazdozbiory i gwiazdy znajdujące się w pobliżu bieguna. 

W miarę upływu czasu i postępu nauki, kolejni astronomowie dodawali do mapy nieboskłonu kolejne gwiazdozbiory, bądź modyfikowali już istniejące. Nie sposób nie wspomnieć tu o Janie Heweliuszu, polskim astronomie, który wywarł ogromny wpływ na rozwój nauki, a z odkrytych przez niego 11 gwiazdozbiorów aż siedem utrzymało się do dziś.

Ostatecznie, podział sfery niebieskiej na 88 gwiazdozbiorów został zatwierdzony przez Międzynarodową Unię Astronomiczną w latach dwudziestych XX wieku.